Treasury Bill อ่าน Discount Rate อย่างไร ทำไมไม่เท่าผลตอบแทนจากเงินที่จ่าย
เห็นอัตรา Discount Rate ของตั๋วเงินคลังสหรัฐฯ แล้วคิดว่าเป็นเปอร์เซ็นต์กำไรจากเงินที่จ่ายทันทีหรือไม่? คำตอบคือไม่เสมอ เพราะฐานที่ใช้คิดอัตรากับฐานเงินลงทุนจริงต่างกัน

T-bill ไม่ได้จ่ายคูปองระหว่างทาง แต่รับส่วนต่างเมื่อครบกำหนด
Treasury Bill (T-bill) เป็นตราสารหนี้ระยะสั้นของรัฐบาลสหรัฐฯ โดยทั่วไปขายที่ราคาต่ำกว่ามูลค่าหน้าตั๋วหรือเท่าหน้าตั๋ว เมื่อครบกำหนดผู้ถือจะได้รับมูลค่าหน้าตั๋ว ส่วนต่างระหว่างจำนวนที่จ่ายกับจำนวนที่รับคือดอกเบี้ยตามคำอธิบายของ TreasuryDirect
ตัวเลขที่เรียกว่า Bank Discount Rate ใช้ฐานมูลค่าหน้าตั๋วและปี 360 วัน ไม่ใช่ฐานเงินที่ผู้ลงทุนจ่ายจริง ดังนั้นอย่าอ่านเป็นผลตอบแทนที่ได้รับจริงตลอดอายุหรือเทียบกับดอกเบี้ยเงินฝากโดยไม่ปรับฐานก่อน
สูตรราคาจาก Discount Rate และจำนวนวัน
ตาม TreasuryDirect: Understanding Pricing and Interest Rates สูตรราคาพื้นฐานของ T-bill คือ:
ราคาที่จ่าย = มูลค่าหน้าตั๋ว × [1 − (Discount Rate แบบทศนิยม × จำนวนวันถึงครบกำหนด ÷ 360)]
ตัวอย่างสมมติ: T-bill มูลค่าหน้าตั๋ว 1,000 ดอลลาร์ เหลือ 91 วันถึงครบกำหนด และ Discount Rate 4.00% ต่อปี (0.04)
- ส่วนลด = 1,000 × 0.04 × 91 ÷ 360 = 10.1111 ดอลลาร์ ก่อนปัดเศษ
- ราคาที่จ่าย = 1,000 − 10.1111 = 989.8889 ดอลลาร์ ก่อนปัดเศษ
- เมื่อครบกำหนดรับ 1,000 ดอลลาร์ ส่วนต่างประมาณ 10.11 ดอลลาร์ ก่อนค่าใช้จ่ายและภาษี
ในตัวอย่างแสดงทศนิยมสี่ตำแหน่งไว้ให้ตรวจสูตร ส่วนราคาชำระจริงอาจปัดเศษตามกฎประมูลและโบรกเกอร์ หากนำตัวเลขที่ปัดแล้วไปคำนวณอัตราต่อ ต้องระบุวิธีปัดด้วย
ผลตอบแทนเทียบเงินลงทุนจริงจึงได้ตัวเลขอีกค่า
สำหรับการแปลงเป็นอัตรารายปีแบบง่ายของตราสารอายุไม่เกินครึ่งปี ตัวอย่างนี้ใช้ Investment Rate โดยประมาณ = [(มูลค่าหน้าตั๋ว − ราคาที่จ่าย) ÷ ราคาที่จ่าย] × (365 ÷ จำนวนวัน) × 100 โดยสมมติปี 365 วัน 31 CFR Part 356, Appendix B ฉบับรวมปี 2025 มีรายละเอียดฐานวันและสูตรที่ต่างกันสำหรับอายุยาวกว่าครึ่งปีหรือปีอธิกสุรทิน จึงไม่ควรใช้สูตรย่อเดียวกับทุกกรณี
แทนค่าจากราคาก่อนปัด (แสดงย่อเป็น 989.8889 ในบรรทัดนี้): (1,000 − 989.8889) ÷ 989.8889 × 365 ÷ 91 × 100 ≈ 4.10% ต่อปี ต่างจาก Discount Rate 4.00% เพราะหารด้วยเงินที่จ่ายจริงและใช้ฐานปี 365 วัน ตัวเลข 4.10% เป็นการแปลงเป็นอัตรารายปี ไม่ได้แปลว่าจะได้กำไร 4.10% ใน 91 วัน กำไรตลอด 91 วันในตัวอย่างอยู่ที่ประมาณ 10.11 ดอลลาร์ต่อเงินลงทุน 989.89 ดอลลาร์ หรือประมาณ 1.02%
| ตัวเลข | ฐานคำนวณ | คำถามที่ตอบ |
|---|---|---|
| Discount Rate 4.00% | มูลค่าหน้าตั๋วและ 360 วัน | ส่วนลดของราคาประมูลคิดอย่างไร |
| ผลตอบแทน 91 วัน ~1.02% | ส่วนต่างหารเงินที่จ่ายจริง | ถือครบกำหนดแล้วได้ส่วนต่างกี่เปอร์เซ็นต์ |
| Investment Rate ~4.10% | เงินที่จ่ายจริงและฐานปี 365 วัน | แปลงผลตอบแทนระยะสั้นเป็นอัตรารายปีแบบง่ายเท่าไร |
ก่อนเทียบกับเงินฝากหรือพันธบัตรอื่น ต้องเพิ่มเงื่อนไข
การคำนวณสมมติว่าถือจนครบกำหนด หากขายก่อน ราคาตลาดอาจเปลี่ยนตามอัตราดอกเบี้ยและสภาพคล่อง ส่วนผู้อ่านไทยที่วัดผลเป็นบาทต้องคำนวณผลจาก USD/THB และต้นทุนแลกเงินด้วย ภาษีและค่าธรรมเนียมขึ้นกับสถานะและช่องทางลงทุน ไม่ควรสรุปจากอัตราหน้าจอเพียงค่าเดียว
หากกำลังเทียบ T-bill กับ Treasury Note หรือ Bond ที่จ่ายคูปอง ควรแยกประเภทตราสารและวิธีคำนวณก่อน อ่านพื้นฐานเพิ่มเติมได้ที่ Coupon, Current Yield และ YTM ซึ่งอธิบายอัตราของตราสารจ่ายดอกเบี้ยระหว่างทาง
เริ่มจากราคาที่จ่ายจริงและวันที่ครบกำหนดเสมอ
เริ่มจากใช้ Discount Rate คำนวณราคาที่ต้องจ่ายและเงินส่วนต่างเมื่อครบกำหนด แล้วจึงแปลงเป็นอัตราผลตอบแทนเทียบเงินที่จ่ายจริง โดยเลือกสูตรและฐานวันให้ตรงกับตราสาร หากจะเทียบกับอัตราอื่น ให้ตรวจฐานเงินและฐานวันของทั้งสองค่าก่อน
แหล่งข้อมูลที่ใช้ตรวจสอบ
- TreasuryDirect: Treasury Bills
- TreasuryDirect: Understanding Pricing and Interest Rates
- U.S. Government Publishing Office: 31 CFR Part 356, Appendix B (2025 edition)
ตรวจเอกสาร TreasuryDirect วันที่ 18 ตุลาคม 2569 ตามเวลาไทย ตัวเลข 4%, 91 วัน และ 1,000 USD เป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่อัตราประมูลปัจจุบัน สูตร Investment Rate ในตัวอย่างใช้กรณีอายุไม่เกินครึ่งปีและปีฐาน 365 วัน ไม่รวมค่าเงิน ภาษี ค่าธรรมเนียม และความเสี่ยงการขายก่อนครบกำหนด