Coupon, Current Yield และ YTM ต่างกันอย่างไร อ่านผลตอบแทนพันธบัตรให้ถูก
เห็นพันธบัตรจ่ายดอกเบี้ย 4% แต่หน้าซื้อขายแสดง Yield 5% ทำไมตัวเลขไม่ตรงกัน? เพราะอัตราดอกเบี้ยตามสัญญาไม่ใช่ผลตอบแทนของคนที่ซื้อในราคาตลาด บทความนี้ชวนอ่านตัวเลขสามแบบและลองคำนวณด้วยตัวเอง

Coupon, Current Yield และ YTM บอกอะไร
เวลามองพันธบัตรหรือหุ้นกู้ที่จ่ายดอกเบี้ยคงที่ เราอาจพบทั้ง Coupon Rate (อัตราดอกเบี้ยตามสัญญา), Current Yield (ดอกเบี้ยรายปีเทียบราคาตลาด) และ Yield to Maturity หรือ YTM (อัตราผลตอบแทนถึงวันครบกำหนด) ตัวเลขเหล่านี้ต่างกันได้โดยไม่มีใครคำนวณผิด เพราะใช้ฐานและช่วงเวลาต่างกัน
คำตอบสั้น ๆ คือ Coupon บอกว่าจะได้รับดอกเบี้ยตามมูลค่าหน้าตั๋วเท่าไร, Current Yield บอกว่าดอกเบี้ยนั้นคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของราคาที่ซื้อ และ YTM คำนึงถึงทั้งดอกเบี้ย ราคาเข้าซื้อ และเงินต้นที่จะได้รับเมื่อครบกำหนดด้วย ตามคำอธิบายของ Investor.gov ของ SEC
| ตัวเลข | ตอบคำถาม | คิดจากอะไร | ไม่บอกอะไร |
|---|---|---|---|
| Coupon Rate | ผู้ออกสัญญาจะจ่ายดอกเบี้ยอัตราใด | ดอกเบี้ยรายปี ÷ มูลค่าหน้าตั๋ว | ผลตอบแทนของคนที่ซื้อแพงหรือถูกกว่าหน้าตั๋ว |
| Current Yield | ดอกเบี้ยรายปีเป็นสัดส่วนเท่าไรของราคาที่จ่าย | ดอกเบี้ยรายปี ÷ ราคาตลาด | กำไรหรือขาดทุนส่วนต่างระหว่างราคาซื้อกับเงินต้นเมื่อครบกำหนด |
| YTM | อัตราผลตอบแทนตามกระแสเงินสดที่กำหนด หากถือถึงครบกำหนด | ราคาซื้อ ดอกเบี้ยแต่ละงวด เงินต้นและเวลาที่เหลือ | ผลตอบแทนจริงที่รับประกัน หลังภาษี ค่าธรรมเนียม หรือการผิดนัด |
เริ่มจาก Coupon: ดอกเบี้ยคำนวณบนมูลค่าหน้าตั๋ว ไม่ใช่ราคาตลาด
สมมติพันธบัตรอัตราคงที่มีมูลค่าหน้าตั๋ว (Face Value หรือ Par Value) 1,000 ดอลลาร์สหรัฐ และ Coupon Rate 4% ต่อปี จะจ่ายดอกเบี้ยรวมปีละ 1,000 × 0.04 = 40 ดอลลาร์ หากจ่ายทุกหกเดือนจะเป็นงวดละ 20 ดอลลาร์ ตราบใดที่เงื่อนไขสัญญายังเป็นไปตามเดิม
แม้ราคาซื้อขายของพันธบัตรนี้จะลดลงเหลือ 900 ดอลลาร์ หรือเพิ่มขึ้นเป็น 1,100 ดอลลาร์ ดอกเบี้ยตามสัญญายังเป็น 40 ดอลลาร์ต่อปี ไม่ได้เปลี่ยนตามราคาตลาด สำหรับ Treasury Notes ของสหรัฐฯ TreasuryDirect ระบุว่าดอกเบี้ยเป็นอัตราคงที่และจ่ายทุกหกเดือนจนถึงวันครบกำหนด
ข้อควรระวังคือไม่ใช่ตราสารหนี้ทุกประเภทจ่าย Coupon คงที่ เช่น ตราสารดอกเบี้ยลอยตัวปรับอัตราตามเงื่อนไข ส่วน Treasury Bills เป็นตราสารระยะสั้นที่มีวิธีคิดผลตอบแทนต่างออกไป บทความนี้ใช้พันธบัตรดอกเบี้ยคงที่เป็นตัวอย่างเท่านั้น
Current Yield: ราคาเข้าซื้อเปลี่ยน ผลตอบแทนจากดอกเบี้ยก็เปลี่ยน
สูตรอย่างง่ายคือ Current Yield (%) = (ดอกเบี้ยตามสัญญารวมต่อปี ÷ ราคาซื้อขาย) × 100 หากพันธบัตรตัวอย่างจ่ายปีละ 40 ดอลลาร์ จะคำนวณได้ดังนี้
- ซื้อที่ 1,000 ดอลลาร์: 40 ÷ 1,000 × 100 = 4.00%
- ซื้อที่ 900 ดอลลาร์: 40 ÷ 900 × 100 ≈ 4.44%
- ซื้อที่ 1,100 ดอลลาร์: 40 ÷ 1,100 × 100 ≈ 3.64%
สังเกตว่า พันธบัตรใบเดิมและดอกเบี้ย 40 ดอลลาร์เท่าเดิม แต่ Current Yield ของผู้ซื้อรายใหม่ต่างกันตามราคา จึงไม่ควรอ่าน Coupon 4% แล้วสรุปว่าผู้ซื้อทุกคนจะได้รับผลตอบแทน 4% ต่อปี
อย่างไรก็ตาม Current Yield ยังมองไม่เห็นส่วนต่างราคาที่ผู้ซื้อจะได้รับหรือสูญเสียเมื่อถือจนถึงวันครบกำหนด เช่น ซื้อ 900 ดอลลาร์แล้วได้รับเงินต้นคืน 1,000 ดอลลาร์ หรือซื้อ 1,100 ดอลลาร์แต่ได้เงินต้นคืนเพียง 1,000 ดอลลาร์ นี่คือเหตุผลที่ต้องดู YTM ต่อ
YTM: รวมเงินต้นที่จะได้รับคืนและเวลาที่เหลือ
YTM คืออัตราคิดลดที่ทำให้มูลค่าปัจจุบันของดอกเบี้ยในอนาคตและเงินต้นเมื่อครบกำหนดเท่ากับราคาที่จ่ายซื้อ เป็นการคำนวณจากกระแสเงินสดตามเงื่อนไขของตราสาร ไม่ใช่การเอาดอกเบี้ยกับกำไรส่วนต่างราคามาบวกเป็นเปอร์เซ็นต์ตรง ๆ
ตัวอย่างด้านล่างใช้เงื่อนไขราคาและอายุคงเหลือจาก ตารางตัวอย่างของ SEC: พันธบัตรอายุคงเหลือ 10 ปี มูลค่าหน้าตั๋ว 1,000 ดอลลาร์ Coupon 4% จ่ายดอกเบี้ยปีละ 40 ดอลลาร์ (งวดละ 20 ดอลลาร์ทุกหกเดือน) โดยสมมติรับเงินครบตามกำหนด
| ราคาซื้อ (ดอลลาร์) | Coupon Rate | Current Yield | YTM โดยประมาณ | ส่วนต่างเงินต้นเมื่อครบกำหนด |
|---|---|---|---|---|
| 900 | 4.00% | 4.44% | 5.30% | รับคืนมากกว่าราคาซื้อ 100 ดอลลาร์ |
| 1,000 | 4.00% | 4.00% | 4.00% | เท่าราคาซื้อ |
| 1,100 | 4.00% | 3.64% | 2.84% | รับคืนน้อยกว่าราคาซื้อ 100 ดอลลาร์ |
ตัวเลข YTM คำนวณจากสมการกระแสเงินสดด้านล่างสำหรับพันธบัตรจ่ายดอกเบี้ยทุกหกเดือน และปัดเป็นทศนิยมสองตำแหน่ง ไม่ใช่อัตราตลาด ณ วันที่เขียน ที่ราคา 900 ดอลลาร์คำนวณได้ประมาณ 5.301% จึงแสดง 5.30% ขณะที่ตารางต้นทาง SEC แสดง 5.31% ส่วน Current Yield คำนวณจากสูตรด้านบนและปัดเป็นทศนิยมสองตำแหน่ง หากราคา 900 ดอลลาร์ YTM สูงกว่า Current Yield เพราะมีส่วนต่างเงินต้น 100 ดอลลาร์ที่จะได้รับคืนเมื่อครบกำหนด แต่หากซื้อที่ 1,100 ดอลลาร์ YTM จะต่ำกว่า Current Yield เพราะเงินต้นที่จะได้รับคืนต่ำกว่าราคาซื้อ
ในทางคณิตศาสตร์ หากกำหนด P เป็นราคาซื้อ C เป็นดอกเบี้ยทุกหกเดือน F เป็นเงินต้นเมื่อครบกำหนด และ n เป็นจำนวนงวดที่เหลือ YTM แบบอัตรารายปีที่ทบตามงวดครึ่งปี (y) ต้องทำให้สมการต่อไปนี้เป็นจริง:
P = C/(1+y/2)^1 + C/(1+y/2)^2 + … + C/(1+y/2)^n + F/(1+y/2)^n
การหา y มักใช้โปรแกรมหรือเครื่องคำนวณทางการเงิน ไม่จำเป็นต้องแก้สมการด้วยมือ แต่การรู้ว่ามีทั้งราคา ดอกเบี้ย เงินต้น และจำนวนงวดจะช่วยตรวจว่าเลข YTM ที่เห็นกำลังสมมติอะไรอยู่
YTM ในตัวอย่างเป็นอัตรารายปีแบบทบตามงวดครึ่งปี ไม่ใช่อัตราผลตอบแทนทบต้นรายปีแบบ Effective Annual Yield โดยการได้รับผลตอบแทนทบต้นตลอดอายุเท่ากับ YTM ต้องนำดอกเบี้ยแต่ละงวดไปลงทุนต่อได้ในอัตราเดียวกันด้วย หากอัตราลงทุนต่อเปลี่ยน ผลตอบแทนสะสมจริงอาจต่างออกไป ตัวอย่างสมมติให้ซื้อในวันจ่ายดอกเบี้ย จึงไม่มีดอกเบี้ยค้างรับ และรับกระแสเงินสดครบตามกำหนด
ทำไม Yield สูงขึ้น แต่ราคาพันธบัตรกลับลดลง
สำหรับตราสารดอกเบี้ยคงที่ เมื่ออัตราผลตอบแทนที่ตลาดต้องการสูงขึ้น ราคาของตราสารเดิมโดยทั่วไปต้องลดลงเพื่อให้กระแสเงินสดเดิมคุ้มกับราคาซื้อใหม่ ในทางกลับกัน หากอัตราที่ตลาดต้องการลดลง ราคาตราสารเดิมมักสูงขึ้น หลักการนี้อธิบายไว้ใน Investor Bulletin ของ SEC เรื่องดอกเบี้ยกับราคาพันธบัตร
ราคาพันธบัตรไม่ได้เปลี่ยนเพราะอัตราผลตอบแทนเพียงปัจจัยเดียวทุกวัน หุ้นกู้บริษัทยังมีความเสี่ยงผิดนัด สภาพคล่อง และเงื่อนไขไถ่ถอนก่อนกำหนดที่ส่งผลต่อราคา ส่วนพันธบัตรอายุยาวมักอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงอัตราผลตอบแทนมากกว่าพันธบัตรอายุสั้นที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน
ห้าจุดที่ Yield ตัวเดียวตอบไม่ได้
- ถือไม่ถึงครบกำหนด: YTM คำนวณจากการถือจนถึงวันครบกำหนดและได้รับเงินตามเงื่อนไข หากขายก่อน ผลตอบแทนจริงขึ้นอยู่กับราคาขายและวันที่ขาย
- การผิดนัดชำระ: โดยเฉพาะหุ้นกู้เอกชน YTM เป็นผลตอบแทนตามกระแสเงินสดที่คาดว่าจะจ่ายตามสัญญา ไม่ได้คุ้มครองการผิดนัดหรือการปรับโครงสร้างหนี้
- การไถ่ถอนก่อนกำหนด: หุ้นกู้บางรุ่นมีสิทธิ์เรียกคืนก่อนครบกำหนด (Callable) จึงควรดู Yield to Call และเงื่อนไขสัญญา ไม่ใช้ YTM เพียงค่าเดียว
- ราคาที่ต้องจ่ายจริง: ราคาซื้อขายที่แสดงอาจยังไม่รวมดอกเบี้ยค้างรับ (Accrued Interest) ค่าธรรมเนียม ส่วนต่างราคาซื้อขาย และต้นทุนอื่น ซึ่งทำให้ผลตอบแทนสุทธิต่างจากตัวเลขบนหน้าจอ
- เงินเฟ้อ ภาษี และค่าเงิน: สำหรับผู้อ่านไทยที่คิดมูลค่าเป็นบาท ผลตอบแทนสกุลดอลลาร์ไม่เท่ากับผลตอบแทนสกุลบาท และกำลังซื้อหลังเงินเฟ้ออาจต่างจากอัตราที่แสดง
เอกสารของ FINRA ว่าด้วยการตรวจสอบก่อนลงทุนในตราสารหนี้ เน้นการพิจารณาความเสี่ยงเครดิตและข้อมูลการซื้อขาย ไม่ใช้ตัวเลข Yield สูงเป็นข้อสรุปว่าตราสารหนึ่งดีกว่าอีกตราสารหนึ่ง
วิธีอ่านหน้าข้อมูลพันธบัตรโดยไม่สับสน
จากตัวอย่างซื้อ 900 ดอลลาร์ ลองจดกระแสเงินสดก่อนหา Yield: จ่าย 900 ตอนเริ่ม รับดอกเบี้ย 20 ทุกหกเดือนรวม 20 งวด และรับเงินต้น 1,000 พร้อมงวดสุดท้าย หากเก็บดอกเบี้ยทั้งหมดไว้โดยไม่ได้ผลตอบแทนเพิ่ม จะมีเงินรับสะสม 1,400 ดอลลาร์ในสิบปี ส่วนต่าง 500 ดอลลาร์คิดเป็น 55.56% ของเงินซื้อเริ่มต้นโดยประมาณ แต่ไม่ใช่ผลตอบแทนต่อปีหรือ YTM เพราะยังไม่ได้คำนึงถึงเวลารับเงินแต่ละงวด ค่านี้ยังไม่หักภาษีและค่าใช้จ่าย
- ยืนยันประเภท: เป็น Treasury Note, Treasury Bond, Treasury Bill, หุ้นกู้เอกชน หรือกองทุนตราสารหนี้ เพราะโครงสร้างผลตอบแทนต่างกัน
- อ่าน Face Value, Coupon และวันครบกำหนด: ดูว่าจะจ่ายดอกเบี้ยเป็นเงินเท่าไร จ่ายบ่อยแค่ไหน และเหลือกี่งวด
- ตรวจราคาซื้อจริง: ราคาที่เห็นคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของมูลค่าหน้าตั๋ว มีดอกเบี้ยค้างรับและค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมหรือไม่
- อ่านชื่อ Yield เต็ม ๆ: เป็น Current Yield, YTM, Yield to Call หรือ Yield แบบอื่น อย่านำตัวเลขคนละชนิดมาเทียบกัน
- ตรวจความเสี่ยงและสกุลเงิน: ความสามารถชำระหนี้ สภาพคล่อง เงื่อนไขไถ่ถอน ภาษี และความผันผวนค่าเงิน
ถ้าพบพันธบัตร Coupon 4% แต่ YTM 5.30% คำถามที่ควรถามก่อนจึงไม่ใช่ “ได้ดอกเบี้ยเพิ่มเป็น 5.30% หรือ?” แต่คือ “ราคาซื้ออยู่ต่ำกว่าหน้าตั๋วเท่าไร เหลือกี่ปี และ YTM นี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานใด?” คำถามชุดนี้ช่วยอ่านข้อมูลอย่างมีเหตุผล โดยไม่จำเป็นต้องคาดการณ์ทิศทางดอกเบี้ยล่วงหน้า
จำให้ได้ว่า Coupon บอกเงินจ่าย ส่วน YTM บอกภาพรวมตามสมมติฐาน
Coupon Rate, Current Yield และ YTM ไม่ใช่สามวิธีเรียกผลตอบแทนเดียวกัน การดูทั้งสามช่วยแยกเงินดอกเบี้ยตามสัญญาออกจากผลของราคาซื้อและระยะเวลาที่เหลือ แต่ไม่มีตัวเลขใดรับประกันผลตอบแทนสุทธิของผู้ลงทุน โดยเฉพาะเมื่อขายก่อนครบกำหนด มีความเสี่ยงเครดิต หรือวัดผลกลับมาเป็นเงินบาท
แหล่งข้อมูล
- Investor.gov (SEC): What Are Corporate Bonds?
- Investor.gov (SEC): When Interest Rates Go Up, Prices of Fixed-Rate Bonds Fall
- TreasuryDirect: Treasury Notes
- FINRA: Bond Investing and Due Diligence
ตรวจสอบเอกสารต้นทางวันที่ 12 ตุลาคม 2569 (เวลาไทย) ราคา 900, 1,000 และ 1,100 ดอลลาร์ใช้เงื่อนไขตัวอย่างจาก SEC ส่วน Current Yield และ YTM คำนวณโดย KrobClick ไม่ใช่ราคาหรือ Yield ของพันธบัตรที่ซื้อขายในวันนี้ ไม่รวมค่าธรรมเนียม ภาษี และผลกระทบค่าเงิน บทความให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำลงทุนเฉพาะบุคคล