ดอกเบี้ยทบต้นคืออะไร
เงินต้นเท่ากันและอัตราต่อปีเท่ากัน ทำไมยอดปลายทางจึงต่างกันได้? จุดหนึ่งคือดอกเบี้ยที่ได้รับถูกถอนออกหรือเก็บไว้ให้เกิดดอกเบี้ยต่อ บทความนี้ไล่ตัวอย่างทีละปี เพื่อให้คุณอ่านผลเครื่องคำนวณได้โดยไม่ตีความเป็นคำสัญญา

ดอกเบี้ยทบต้นคือดอกเบี้ยที่เกิดบนยอดเดิมรวมดอกเบี้ยสะสม
เมื่อดอกเบี้ยแต่ละรอบถูกนำกลับมารวมกับเงินต้น ยอดที่ใช้คิดดอกเบี้ยรอบถัดไปจะเพิ่มขึ้น จึงเรียกว่าทบต้น ต่างจากการคิดดอกเบี้ยบนเงินต้นเดิมอย่างเดียว Investor.gov ให้คำนิยามว่าเป็นดอกเบี้ยบนเงินต้นและดอกเบี้ยที่สะสม อย่างไรก็ตามต้องมีเงื่อนไขให้นำผลตอบแทนกลับไปทบจริง ไม่ใช่ถอนออกมาใช้ทุกงวด
ในเงินฝาก ความถี่จ่ายดอกเบี้ย เงื่อนไขบัญชี และยอดที่มีสิทธิ์ได้รับดอกเบี้ยเป็นเรื่องของผลิตภัณฑ์จริง ส่วนในการลงทุน ราคาสินทรัพย์อาจลดลงและผลตอบแทนไม่สม่ำเสมอ คำว่า “ทบต้น” ไม่ได้ทำให้การลงทุนกลายเป็นเงินฝากที่มีอัตราคงที่
ตัวอย่างสมมติ 10,000 บาท ที่ 5% ต่อปี
สมมติไม่มีฝากเพิ่มหรือถอนเงิน ไม่มีภาษีและค่าธรรมเนียม อัตรา 5% คงที่ทุกปี และจ่ายดอกเบี้ยปีละครั้ง หากถอนดอกเบี้ยออก ยอดเงินต้นที่เหลือจะยังเป็น 10,000 บาท ส่วนตารางช่องไม่ทบต้นรวมเงินต้นกับดอกเบี้ยที่รับออกมาเก็บแยกไว้แล้ว ไม่ใช่ยอดบัญชีที่นำไปคิดดอกเบี้ยต่อ
| สิ้นปี | เงินรวมไม่ทบต้น | ยอดแบบทบต้น | ดอกเบี้ยปีนั้นแบบทบต้น |
|---|---|---|---|
| 1 | 10,500.00 บาท | 10,500.00 บาท | 500.00 บาท |
| 2 | 11,000.00 บาท | 11,025.00 บาท | 525.00 บาท |
| 3 | 11,500.00 บาท | 11,576.25 บาท | 551.25 บาท |
ส่วนต่างหลังสามปีคือ 76.25 บาท เกิดจากดอกเบี้ยที่รับไว้ในปีก่อนมีโอกาสสร้างดอกเบี้ยเพิ่ม ไม่ได้เกิดจากการใส่เงินเพิ่ม ตัวอย่างนี้มีไว้แสดงกลไก ไม่ใช่อัตราเงินฝากที่เปิดขายอยู่ และไม่ได้บอกว่าการลงทุนจะเพิ่มขึ้น 5% ทุกปี
สูตรทบต้นและความหมายของรอบ
เมื่อเงินต้น P อัตราต่อปี r ในรูปทศนิยม จำนวนรอบทบต้นต่อปี m และระยะเวลา t ปี ยอดปลายทางตามแบบจำลองคือ A = P × (1 + r / m)^(m × t) ดอกเบี้ยสะสมคือ A ลบ P เช่น 5% ต้องแทน r ด้วย 0.05 ไม่ใช่ 5 และรอบปีละครั้งใช้ m เท่ากับ 1
ถ้าใช้เงินต้นเดิม 10,000 บาท อัตราที่ระบุ 5% ต่อปี แต่เปลี่ยนเป็นทบรายเดือน m เท่ากับ 12 ยอดหลังสามปีตามสูตรจะประมาณ 11,614.72 บาท ค่านี้ต่างจากทบรายปีเพราะดอกเบี้ยมีโอกาสทบเร็วกว่า โดยถือว่าอัตรา 5% เป็นอัตราระบุต่อปีที่นำไปหาร 12 ไม่ใช่อัตราผลตอบแทนที่แท้จริงต่อปีอยู่แล้ว
ก่อนกรอกเครื่องคำนวณ ให้ตรวจว่าอัตราในเอกสารรวมผลของการทบต้นไว้แล้วหรือยัง หากรวมแล้วแต่นำมาแบ่งรอบทบต้นซ้ำ ผลเปรียบเทียบอาจผิดได้ ส่วนดอกเบี้ยโปรโมชันแบบขั้นบันได ต้องดูว่าแต่ละอัตราใช้กับช่วงใด ไม่ใช่นำอัตราสูงสุดมาใช้ตลอดปี
อ่านผลเครื่องคำนวณให้ครบทั้งเงินต้นและดอกเบี้ย
- เปิด เครื่องคำนวณดอกเบี้ยทบต้น ใส่เงินต้นที่ต้องการจำลอง โดยยังไม่รวมเงินที่จะเติมในอนาคต
- ใส่อัตราต่อปี ระยะเวลา และรอบทบต้นตามสมมติฐานเดียวกันกับข้อมูลที่จะเปรียบเทียบ
- แยกยอดรวมออกจากดอกเบี้ยสะสม เพราะยอดรวมมีเงินของคุณเองอยู่ด้วย ไม่ใช่กำไรทั้งหมด
- ลองเปลี่ยนทีละตัวแปร เช่น ใช้อัตราเดิมแต่เพิ่มเวลา แล้วค่อยลองอัตราต่ำลงเพื่อเห็นความไวของแผน
แบบจำลองนี้ไม่มีเงินเติมรายเดือน หากต้องการจำลองการใส่เงินอย่างสม่ำเสมอให้ดู เครื่องคำนวณ DCA และอ่านเงื่อนไขของแบบจำลองนั้นแยกกัน ไม่ควรเพิ่มเงินต้นครั้งเดียวเพื่อแทนเงินที่ยังไม่ได้ฝาก เพราะจะทำให้เงินทุกก้อนถูกคิดว่าลงทุนตั้งแต่เริ่ม
ภาษี ค่าใช้จ่าย และเงินเฟ้อทำให้ยอดที่ใช้ได้ต่างออกไป
สูตรพื้นฐานยังไม่หักภาษีหรือค่าธรรมเนียม และแสดงเป็นมูลค่าเงินตามตัวเลข ไม่ใช่กำลังซื้อ หากดอกเบี้ยถูกหักก่อนนำไปทบ ยอดที่ทบจริงจะต่ำกว่ายอดก่อนหัก ขณะที่เงินเฟ้อทำให้เงินจำนวนเดิมซื้อของได้น้อยลง อ่าน เรื่องเงินเฟ้อกับเงินออม เพื่อแยกยอดเงินกับมูลค่าที่ซื้อสินค้าได้
ธนาคารแห่งประเทศไทยอธิบายว่าอัตราเงินฝากขึ้นกับระยะเวลาและเงื่อนไขการฝากถอน ดังนั้นก่อนนำตัวเลขไปใช้ให้ตรวจว่าถอนก่อนกำหนดเสียสิทธิ์หรือไม่ และดอกเบี้ยที่จ่ายออกมาจะถูกนำกลับไปทบจริงเมื่อใด ไม่ใช้ผลเครื่องคำนวณแทนข้อกำหนดของบัญชี
ใช้การทบต้นเพื่อเข้าใจเวลา ไม่ใช่ตั้งความหวังเกินข้อมูล
บันทึกเงินต้น อัตรา รอบทบต้น และระยะเวลาไว้กับผลคำนวณ เพื่อให้กลับมาตรวจที่มาของยอดเงินได้ เครื่องมือปัจจุบันรับเฉพาะอัตราไม่ติดลบ จึงไม่ได้จำลองกรณีที่เงินลงทุนขาดทุน แม้ยอดในแบบจำลองจะเพิ่มต่อเนื่อง เงินลงทุนจริงก็ยังลดลงได้
แหล่งข้อมูล
ตรวจสอบเอกสารต้นทาง 11 ตุลาคม 2569 ตัวเลขเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการศึกษา ไม่ใช่อัตราปัจจุบันหรือคำแนะนำทางการเงิน การลงทุน กฎหมาย หรือภาษีเฉพาะบุคคล