ETF ซื้อแพงกว่า NAV ได้อย่างไร อ่าน Premium, Discount และ Spread ก่อนส่งคำสั่ง

เห็น ETF ราคา 101 ดอลลาร์ แต่ NAV ล่าสุด 100 ดอลลาร์ หมายความว่าซื้อแพงไป 1% เสมอหรือไม่? ต้องดูว่าตัวเลขมาจากเวลาเดียวกัน และราคา Bid กับ Ask ที่ซื้อขายได้จริงอยู่ตรงไหน

ตาชั่งเปรียบเทียบตะกร้าสินทรัพย์กับบัตรราคาตลาด สื่อถึงราคาของ ETF ที่ต่างจาก NAV

NAV (Net Asset Value) คือมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุนต่อหน่วย ส่วน Market Price คือราคาซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งเปลี่ยนระหว่างวันได้ จึงเกิด Premium เมื่อราคาตลาดสูงกว่า NAV และ Discount เมื่อราคาตลาดต่ำกว่า NAV (Investor.gov: ETF Bulletin)

สูตรที่ใช้กับราคาที่อ้างอิงช่วงเวลาเดียวกันคือ Premium/Discount (%) = (ราคาตลาด − NAV) ÷ NAV × 100 เครื่องหมายบวกหมายถึง Premium ส่วนเครื่องหมายลบหมายถึง Discount

ตัวอย่างสมมติ: ราคา 101 กับ NAV 100 ต่างกัน 1%

สมมติ ETF หนึ่งมี NAV ต่อหน่วย 100.00 ดอลลาร์สหรัฐ และราคาตลาดปิด 101.00 ดอลลาร์ ณ วันเดียวกัน อัตรา Premium เท่ากับ (101 − 100) ÷ 100 × 100 = 1.00% ตัวเลขนี้เปรียบเทียบราคาปิดกับ NAV ส่วนราคาที่ซื้อได้จริงต้องดู Bid/Ask ณ เวลาส่งคำสั่ง

สมมติเพิ่มเติมว่าในช่วงที่คุณจะซื้อ ราคาฝั่งผู้ขาย (Ask) เท่ากับ 101.30 ดอลลาร์ และฝั่งผู้ซื้อ (Bid) เท่ากับ 100.70 ดอลลาร์ ส่วนต่างคือ 101.30 − 100.70 = 0.60 ดอลลาร์ต่อหน่วย หากซื้อ 100 หน่วยที่ Ask แล้วขายทันทีที่ Bid ภายใต้สมมติฐานว่ามีปริมาณรองรับและราคาไม่เปลี่ยน จะต่างกัน 60 ดอลลาร์สหรัฐก่อนค่าธรรมเนียมจากส่วนต่าง Bid/Ask แม้ NAV ไม่เปลี่ยน

รายการสมมติราคา (USD/หน่วย)ใช้ตอบคำถามอะไร
NAV ณ สิ้นวัน100.00มูลค่าสุทธิของกองทุนต่อหน่วย
ราคาปิดตลาด101.00ใช้คำนวณ Premium 1% ณ วันเดียวกัน
Bid ณ เวลาสมมติ100.70ราคาที่ผู้ซื้อเสนอรับ
Ask ณ เวลาสมมติ101.30ราคาที่ผู้ขายเสนอขาย

ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ ไม่ใช่ราคา ETF ที่ซื้อขายจริง และ Bid/Ask ในตารางเป็นภาพสถานการณ์อีกช่วงเวลาหนึ่ง จึงไม่ควรนำไปแทนราคาปิดเพื่อคำนวณ Premium ทางการ

ในตัวอย่าง 100 หน่วย เงินที่จ่ายซื้อที่ Ask คือ 101.30 × 100 = 10,130 ดอลลาร์ และเงินที่ได้หากขายที่ Bid ทันทีคือ 100.70 × 100 = 10,070 ดอลลาร์ ส่วนต่าง 60 ดอลลาร์เป็นผลของ Spread ในสมมติฐานนี้ ขณะที่ Premium 1% ด้านบนใช้ราคาปิดคนละช่วงเวลา จึงนำสองตัวเลขนี้มาบวกเป็นต้นทุนรวมของคำสั่งเดียวกันไม่ได้

เทียบวัน เวลา และสกุลเงินก่อนคำนวณ

NAV ของ ETF จำนวนมากคำนวณเมื่อสิ้นวัน ขณะที่ราคาตลาดเคลื่อนไหวตลอดเวลาซื้อขาย หากนำราคาเช้าวันนี้ไปหาร NAV ปิดเมื่อวาน ตัวเลขที่ได้อาจสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของสินทรัพย์อ้างอิงระหว่างวัน ไม่ใช่ความผิดปกติของ ETF เสมอไป โดยเฉพาะกองที่ถือสินทรัพย์ในตลาดต่างเขตเวลา

ผู้ดูแลสภาพคล่องและผู้มีสิทธิสร้างหรือไถ่ถอนหน่วยลงทุน (Authorized Participants) มีบทบาทช่วยให้ราคาตลาดเคลื่อนใกล้ NAV ผ่านกระบวนการ Arbitrage แต่ไม่ได้รับประกันว่าราคาจะเท่ากันทุกขณะ (SEC Investor Bulletin)

ก่อนส่งคำสั่งซื้อขาย ควรดูข้อมูลใด

หากจะเขียนส่วนต่าง 60 ดอลลาร์จากตัวอย่างเป็นเปอร์เซ็นต์ของเงินที่จ่ายซื้อ ให้ใช้ 60 ÷ 10,130 × 100 ≈ 0.59% โดยปัดสองตำแหน่งและบอกฐานว่าเป็นเงินซื้อที่ Ask ค่านี้ไม่ใช่ Premium 1% และไม่ใช่ Expense Ratio รายปี หากแหล่งอื่นคำนวณ Spread เทียบราคากึ่งกลาง ให้ตรวจสูตรก่อนเทียบ เพราะเปอร์เซ็นต์ที่ใช้คนละฐานย่อมต่างกันได้

  1. ตรวจวัน เวลา และสกุลเงินของ NAV กับ Market Price ให้เทียบฐานเดียวกัน รวมถึงเวลาที่สินทรัพย์อ้างอิงซื้อขาย
  2. ดู Bid, Ask, ปริมาณเสนอซื้อขาย และ Spread ไม่ดูเพียง Last Price
  3. อ่านประวัติ Premium/Discount และ Median Bid-Ask Spread บนเว็บไซต์ของกองทุน โดยตรวจวันที่ข้อมูล
  4. ตรวจว่ากองทุนถือสินทรัพย์ในตลาดที่เปิดพร้อมกันหรือไม่ และมีช่วงสภาพคล่องต่ำหรือไม่
  5. รวมค่าคอมมิชชัน ค่าแลกเงิน และต้นทุนอื่นที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะเมื่อใช้เงินบาทลงทุนในตลาดสหรัฐฯ

ใช้ Premium และ Discount ร่วมกับสภาพคล่อง

แม้เห็นราคาต่ำกว่า NAV ก็ยังสรุปไม่ได้ว่าราคาจะกลับไปเท่ากันในทันที ส่วนราคาที่สูงกว่า NAV อาจเกิดจาก NAV ยังไม่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงล่าสุดของตลาด จึงควรตรวจทั้งกลไกกองทุนและสภาพคล่อง บทความนี้อธิบายวิธีอ่านราคา ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือขาย ETF ใด

อ่านต่อExpense Ratio และต้นทุน ETFอ่านต้นทุนอื่นที่เกิดทั้งตอนถือและตอนซื้อขาย

แหล่งข้อมูล

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการเงินหรือการลงทุนเฉพาะบุคคล ตัวเลขตัวอย่างเป็นสมมติ และข้อมูลที่เปลี่ยนตามเวลาควรตรวจจากแหล่งต้นทาง ณ วันที่ใช้งาน